FYY Hangi Borçları Kapsar; Banka, Leasing ve Faktoring Borçları Dahil midir?

Yapılandırmayı düşünen bir şirketin ilk öğrenmesi gereken şey, hangi borçların masada olduğudur. Çünkü FYY kapsamı, sürecin şirketi gerçekten rahatlatıp rahatlatmayacağını doğrudan belirlemektedir.

Bu yazıda kapsam içindeki ve dışındaki kalemleri tek tek ele alıyor, bu ayrımın pratikte ne anlama geldiğini anlatılmaktadır.

Kapsam içi: finansal kuruluş borçları

FYY kapsamı, Türkiye'deki bankalar ile finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerine olan kredi borçlarıyla tanımlanmaktadır. Tek şart, ilgili kuruluşun çerçeve anlaşmasına taraf olmasıdır.

Banka kredileri

İşletme kredileri, spot krediler, taksitli ticari krediler, yatırım kredileri ve rotatif kullanımlar bu gruptadır. Bunlar kapsamın merkezindedir ve genellikle tek bir yeni ödeme planı altında birleştirilmektedir.

Finansal kiralama (leasing)

Leasing sözleşmeleri kapsama dahildir. Yapılandırmada sözleşmenin yeniden vadelendirilmesi, kira tutarlarının düşürülmesi ya da ödemesiz dönem tanınması gündeme gelmektedir. Kiralanan varlığın mülkiyeti kiralayanda olduğu için teminat tartışması burada farklı işlemektedir.

Faktoring

Faktoring şirketlerine olan borçlar da kapsamdadır. Özellikle geri dönen alacaklardan doğan borçlar, şirket açısından beklenmedik bir yük oluşturduğu için yapılandırmada ayrı bir başlık olarak ele alınmaktadır.

Finansman şirketleri

Tüketici finansmanı dışında kalan, ticari nitelikli finansman şirketi kredileri de çerçeveye dahildir.

Kapsam dışı: neyi çözmez?

Bu kısım, kapsam içi kalemler kadar önemlidir ve çoğu dosyada bu ayrım süreci ilerledikten sonra gündeme gelmektedir.

• Tedarikçi ve ticari borçlar
• Çek ve senet yükümlülükleri
• Vergi, SGK ve diğer kamu alacakları
• Ortaklara ve ilişkili taraflara olan borçlar
• Personel alacakları
• Kira ve hizmet sözleşmelerinden doğan borçlar

Bu kalemler FYY çerçevesinin kapsamı dışında olduğu için ayrı ayrı, kendi muhataplarıyla ve farklı yöntemlerle ele alınmak zorundadır. Örneğin tedarikçi borçları ikili müzakerelerle, vergi borçları ayrı mevzuat kapsamında, çek yükümlülükleri çek takvimi bağlamında işlenmektedir.

Kapsam neden bu kadar dar tutulmuş?

Çerçevenin yalnızca finansal kuruluşları kapsaması bir eksiklik değil, tasarım tercihidir. Bu kuruluşlar aynı düzenleyici çatı altında faaliyet gösterir, benzer risk yönetimi ilkelerine tabidir ve ortak bir müzakere dili konuşmaktadır.

Tedarikçileri, çek hamillerini ve kamu alacaklılarını aynı masaya oturtmak, ortak karar mekanizması kurulamayacağı için pratikte mümkün olmamaktadır. Bu nedenle geniş kapsam gerektiren durumlar için farklı hukuki yollar öngörülmüştür.

Nakdi ve gayrinakdi ayrımı

Nakdi krediler

Doğrudan nakit kullanımı yaratan kredilerdir. Yapılandırmanın asıl konusu bunlardır; vade, faiz ve taksit yapısı bu kalemler üzerinden yeniden kurgulanmaktadır.

Gayrinakdi riskler

Teminat mektupları, akreditifler ve kefaletler bu grupta yer almaktadır. Bunlar bugün nakit çıkışı yaratmamakta ancak riske dönüşme ihtimalleri vardır. Yapılandırmada genellikle limit yapısı içinde değerlendirilmektedir; mevcut mektupların vadesi ve yenilenip yenilenmeyeceği ayrı bir müzakere başlığıdır.

Uygulamada sık görülen sorun, gayrinakdi limitlerin yapılandırma sürecinde daraltılması ve şirketin ihale ya da ithalat işlemlerinde tıkanmasıdır. Bu risk baştan gündeme getirilmelidir.

Teminatlı ve teminatsız alacaklar

FYY kapsamı içindeki borçlar da kendi aralarında ayrışmaktadır. Teminatlı alacaklar (ipotek, rehin ya da alacak temliki ile güvenceye alınmış olanlar) geri ödeme sıralamasında farklı konumdadır.

Bu ayrım ödeme planının nasıl kurgulanacağını doğrudan etkilemektedir. Teminatlı alacaklı mevcut önceliğini korumak istemektedir; teminatsız alacaklı ise daha eşit bir paylaşım talep etmektedir. Denge kurulmadan hazırlanan plan, teknik olarak doğru olsa bile nisap toplayamamaktadır.

Aynı kuruluşa farklı ürünlerden borç

Bir şirket aynı bankaya hem işletme kredisi, hem leasing, hem de teminat mektubu üzerinden borçlu olabilir. Bu durumda o kuruluşun toplam alacağı tek bir pozisyon olarak değerlendirilir ve nisap hesabında bu toplam esas alınmaktadır.

Pratikte bu, bir kuruluşun beklenenden ağırlıklı bir konumda olabileceği anlamına gelmektedir. Alacaklı haritası çıkarılırken ürün bazında değil kuruluş bazında toplama bakılmalıdır; müzakere stratejisi buna göre kurulmaktadır.

Grup şirketleri ve çapraz kefaletler

Holding yapılarında borçlar çoğu zaman birden fazla şirkete dağılmıştır ve şirketler birbirine kefildir. Bu durumda hangi tüzel kişiliğin başvuru yapacağı ve kapsamın nasıl çizileceği ayrı bir tasarım sorusudur.

Çapraz kefaletler nedeniyle bir şirketin yapılandırması diğerini de etkileyebilir. Grup içi borç ve kefalet ilişkilerinin haritası çıkarılmadan yapılan başvuru, süreç içinde beklenmedik sürprizler üretir.

Kritik hesap: finansal borcun payı

FYY kapsamını öğrendikten sonra yapılması gereken tek bir hesap vardır: toplam borcun yüzde kaçı bu çerçevenin içinde?

Finansal borcun payı yüksekse yapılandırma şirketi gerçekten rahatlatır. Payı düşükse, ödeme takvimindeki rahatlamaya rağmen piyasa borcunun toplam yükü aynı hızla baskı yapmaya devam etmektedir; iki bileşen birlikte kurgulanmadıkça plan bütünlüğü eksik kalmaktadır.

Bu hesabı yapmadan başvuru kararı vermek, uygulamada sıkça gördüğümüz bir eksikliktir. Borç kompozisyonunun net biçimde çıkarılması — finansal borç oranı, tedarikçi borcunun ödeme takvimi, kamu borçlarının vade profili — için mali durum tespiti çalışması yapılmalıdır.

Kapsam dışı borçlar için ne yapılır?

Tedarikçi borçları

İkili müzakerelerle ele alınmaktadır. Uygulamada sonuç veren yaklaşım, kritik tedarikçilerle uzun vadeli ilişkiyi vurgulayan bir ödeme takvimi üzerinde anlaşmaktır. FYY süreci devam ederken tedarikçiye "bankalarla anlaşıyoruz" demek, süreci tam olarak açıklamadan söylenir ve sonraki ödemelerde sorunlar yaratabilir; iletişim zamanlaması bu nedenle tasarım gerektiren bir başlıktır.

Çek ve senetler

Çek borçları farklı bir riski taşımaktadır: karşılıksız çek, finansal kurumla yapılandırılan krediden farklı bir bildirimi tetikler ve müşterilik durumunu etkileyebilir. Yeni ödeme planı kurgulanırken çek takvimi aynı tabloya konmalı, banka taksitleriyle sırası örtüşmemelidir.

Kamu borçları

Vergi ve SGK borçları için zaman zaman ayrı yapılandırma imkânları gündeme gelmektedir. Bunlar FYY'den bağımsız işler ve kendi mevzuatına tabidir; takvimleri örtüşürse şirketin toplam nakit yükü ciddi biçimde artabilir.

Kapsam dışı borç ağırsa ne yapılır?

Bu durumda üç yol vardır ve hepsi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

1. 01Piyasa borcunu ikili müzakerelerle vadeye yaymak ve FYY ile elde edilen nakit rahatlamasını buraya aktarmak
2. 02Varlık satışıyla piyasa borcunu doğrudan azaltmak ve finansal borcu yapılandırmaya bırakmak
3. 03Başka bir hukuki yol (konkordato ya da mahkeme denetimli yeniden yapılanma gibi) altında tüm borç yelpazesinin yapılandırılmasını değerlendirmek

Üçüncü seçenek farklı bir hukuki zemine dayanır ve mutlaka hukuk müşaviriyle birlikte değerlendirilmelidir. Karar verirken belirleyici olan yine aynı hesaptır: borcun kompozisyonu.

Kapsam tespiti nasıl yapılır?

Uygulamada işleyen yöntem, tüm borcun tek bir tabloda ve üç sütunda gösterilmesidir: kalem, muhatap, kapsam durumu. Her satırın karşısına o borcun FYY içinde mi dışında mı olduğu yazılmaktadır.

Bu tablo çıkarıldığında iki şey netleşmektedir: masada konuşulacak tutarın gerçek büyüklüğü ve kapsam dışı kalan yükün ayrı bir plan gerektirip gerektirmediği. Çoğu şirkette bu tablo ilk kez bu hazırlıkta oluşur ve karar bu tablodan sonra netleşmektedir.

Kapsam, hangi çözümü mümkün kılar?

FYY kapsamı yalnızca hangi borçların konuşulacağını değil, hangi araçların kullanılabileceğini de belirlemektedir. Çerçeve içinde vade uzatımı, ödemesiz dönem, taksit profili değişikliği, faiz indirimi, ilave kredi ve alacağın sermayeye çevrilmesi mümkündür.

Bu araçların her biri farklı bir onay eşiğine tabidir. Takvimi değiştiren araçlar alacak tutarının üçte ikisi ve en az iki kuruluşun kabulüyle geçerken, anaparadan vazgeçme gibi kalemler alacaklıların tamamının onayını gerektirmektedir.

Kapsam ve teminat ilişkisi

FYY kapsamındaki bir borcun teminatlı olup olmaması, o borcun yapılandırmada nasıl ele alınacağını belirlemektedir. Teminatlı alacaklı, kredinin ödenmediği durumda teminattan geri kazanabileceği tutarı bildikleri için vade uzatımına daha az dirençle onay vermektedir.

Teminatsız alacaklı ise riskini dengelemek için ya ek teminat ister ya da daha kısa vade talep etmektedir. Bu nedenle serbest kalan varlıkların hangi alacaklıya, hangi karşılıkla teminat olarak verileceği bilinçli bir tercihtir; karşılıksız verilen teminat sonraki müzakere turlarında başka bir talep için dayanak oluşturmamaktadır.

Sanayi ve doğal kaynak varlıklarında teminat değerinin doğru tespiti ayrı bir uzmanlık istemektedir; ruhsat süresi, kapasite ve lojistik konum değeri doğrudan etkilemektedir. Bağımsız bir değerleme danışmanlığı çalışması bu tartışmayı rakamsal zemine taşımaktadır.

Özetle

FYY kapsamı nettir: bankalar, leasing, faktoring ve finansman şirketlerine olan kredi borçları içeride; tedarikçi, çek-senet, vergi ve SGK dışarıda. Bu sınır, sürecin şirkete ne kadar fayda sağlayacağını baştan belirlemektedir.

Doğru soru "FYY'ye başvurmalı mıyım" değil, "borcumun ne kadarı FYY ile çözülür, kalanı için planım ne" olmalıdır. İki tarafı birlikte kurgulamayan bir çözüm geçici gelişmeler dışında kalıcı olmamaktadır; operasyonel ve finansal yeniden yapılandırma çalışmalarımızda bu bütünlüğü esas alınmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da finansal tavsiye yerine geçmemektedir.