CFO Dönüşümü Bankalar ve Yatırımcılarla İlişkiyi Nasıl Etkiler?

Şirketlerin bankalarla ilişkisi çoğu zaman kişisel bir ilişki olarak kurulmaktadır: kurucunun tanıdığı bir şube müdürü, yıllara dayanan bir güven.

Bu ilişki değerlidir ancak kurumsal bir zemine oturmadığında kırılgandır. Muhatap değiştiğinde ya da kredi kararı merkeze taşındığında elde kalan şey belgelerdir.

Bu yazıda CFO dönüşümünün banka ilişkileri ve yatırımcı ilişkileri üzerindeki etkisini ele alınmaktadır.

Banka kredi kararında neye bakıyor

Bir banka kredi kararı verirken üç şeye bakmaktadır: geri ödeme kapasitesi, teminat karşılığı ve yönetimin öngörülebilirliği.

İlk ikisi belgeyle ölçülmektedir. Üçüncüsü ise ilişkinin nasıl yürütüldüğüyle şekillenmektedir; kurumsallaşana kadar çoğu şirkette kişisel ilişkiye dayanır ve bu yapıda tutarlılık ve devamlılık risklidir.

Öngörülebilirlik şu anlama gelmektedir: şirket ne söylediyse onu yapıyor mu, bilgiyi zamanında veriyor mu, olumsuz gelişmeyi kendisi mi bildiriyor?

CFO fonksiyonu öncesi tipik tablo

Banka görüşmeleri genel müdürün üzerindedir ve gündeme geldiğinde yapılmaktadır. Düzenli bir ritim yoktur.

Talep edilen belgeler mali müşavirden alınır ve olduğu gibi iletilmektedir. Rakamların arkasındaki hikâye anlatılmamaktadır.

Kredi ihtiyacı doğduğunda görüşme başlamaktadır. Aciliyet kredi komitesinde hemen görülmektedir; ödeme kapasitesi analizinde daha ihtiyatlı senaryolar kullanılır ve koşullar daha kısıtlı kalibre edilmektedir.

Olumsuz bir gelişme yaşandığında sessiz kalınmaktadır. Banka bunu genellikle hesap hareketlerinden ya da başka bir kanaldan öğrenmektedir.

Dönüşümün getirdiği değişim

Düzenli bilgilendirme ritmi

Sorun çıktığında değil, tanımlı aralıklarla görüşülmektedir. Çeyreklik bir bilgilendirme çoğu şirkette yeterlidir.

Bu ritim, kriz anında kritik fark yaratmaktadır. Yıllardır düzenli bilgi veren bir şirketin kötü haberi, hiç görüşülmeyen bir şirketin aynı haberinden çok farklı karşılanmaktadır.

Standart bilgi paketi

Her görüşmeye aynı formatta bir paketle gidilmektedir: mali tablolar, nakit tahmini, borç tablosu, plan-gerçekleşme karşılaştırması ve dönemin kritik gelişmeleri.

Sabit format, bankanın karşılaştırma yapabilmesini sağlamaktadır. Her seferinde farklı düzende gelen bilgi, gereksiz soru üretir ve süreci uzatır.

Anlatının kurulması

Rakamlar tek başına konuşmamaktadır. Marj daralmasının nedeni, yatırımın geri dönüş takvimi, alacak yaşlanmasının kaynağı açıklanmalıdır.

Açıklanmayan bir sapma, bankanın kendi varsayımını kurmasına yol açmaktadır. Analistin tabloya kendi başlangıç değerlerini koyduğunda (örneğin büyüme oranını sektör ortalamasından başlatıp iki puan düşürme), sonuç şirketin modelinden daha muhafazakâr çıkar ve tekrar müzakere gerektiri.

Kötü haberin yönetimi

Olumsuz bir gelişme yaşandığında bankaya haber verme kararı, çoğu şirkette geciktirilmektedir. Gerekçe genellikle şudur: "önce çözüm bulalım, sonra anlatırız."

Uygulamada bu yaklaşım beklenen sonucu vermemektedir. Banka gelişmeyi hesap hareketlerinden, sektör kanallarından ya da diğer bankalardan öğrenmektedir; sessizlik ayrı bir güven sorunu doğurur ve müzakere açısından bilgi asimetrisi ters yöne dönmektedir.

Müzakere gücündeki değişim

Finansman ihtiyacını önceden gören bir şirket, görüşmeye aciliyet baskısı olmadan girmektedir. Bu, doğrudan koşullara yansımaktadır.

Nakit tahmini sunabilen bir şirket, talep ettiği tutarın gerekçesini de göstermiş olmaktadır. Gerekçesi belgeli bir talep, tutarı ne olursa olsun daha hızlı değerlendirilmektedir.

Ayrıca birden çok bankayla paralel görüşme yapabilme imkânı doğmaktadır. Karşılaştırılabilir teklifler alınabildiğinde faiz ve vade koşulları belirgin biçimde iyileşmektedir.

Limit ve teminat yönetimi

Banka ilişkileri kurumsallaştığında limitler ihtiyaç anında değil, önceden yapılandırılmaktadır. Kullanılmayan limitlerin korunması da bir yönetim konusudur.

Teminat tarafında ise dağınık verilmiş ipotek ve kefaletlerin envanteri çıkarılmaktadır. Çoğu şirkette gereğinden fazla teminat verilmiş olduğu bu çalışmada ortaya çıkmaktadır.

Çok bankalı çalışmanın yönetimi

Çok alacaklılı yapılarda tek bir kuralın uygulanması sürecin tamamını değiştirmektedir: iletişimin tek noktadan yürütülmesi. Aynı bilgi, aynı biçimde ve aynı anda tüm alacaklılara iletildiğinde, bir alacaklının başka bir alacaklıdan duyduğu farklı rakam üzerinden pozisyon alması engellenmektedir. Genel müdürlük düzeyindeki yazışmaların, şube ilişkilerinden bağımsız biçimde tek elde toplanması ve her soru-cevabın kayda alınarak ilgili taraflarla paylaşılması bu disiplinin pratik karşılığıdır.

Birden çok bankayla çalışan şirketlerde her kurumun farklı bir muhatabı, farklı bir raporlama beklentisi ve farklı bir yenileme takvimi vardır.

Bu dağınıklık yönetilmediğinde şirket sürekli belge hazırlamakla uğraşır ve hiçbir kurumla derin bir ilişki kuramamaktadır. Tek bir takvim ve tek bir bilgi paketi bu yükü belirgin biçimde azaltır.

Ayrıca bankalar arasında bilinçli bir konumlandırma yapılabilir: hangi kurumla işletme sermayesi, hangisiyle yatırım finansmanı, hangisiyle dış ticaret işlemleri yürütüleceği tanımlanmaktadır.

Covenant takibi

Kredi sözleşmelerindeki finansal rasyo taahhütleri, şirketlerin önemli bir kısmı tarafından izlenmemektedir. İhlal, çoğu zaman banka bildirdiğinde fark edilmektedir.

CFO fonksiyonuyla birlikte bu rasyolar ay içinde tahmini olarak da hesaplanmaktadır. Böylece ihlal riski önceden görülür ve önlem alınacak zaman kalmaktadır.

Önceden bildirilen bir ihlal ile sonradan fark edilen bir ihlal, banka nezdinde tamamen farklı sonuçlar doğurmaktadır.

Teminat mektupları ve gayri nakdi limitler

Banka ilişkileri yalnızca nakdi kredilerden ibaret değildir. Teminat mektupları, akreditif ve dış ticaret limitleri de aynı ilişkinin parçasıdır ve çoğu şirkette ayrı takip edilmemektedir.

Bu limitlerin toplam risk içindeki payı önemli olabilir. Tek bir tabloda izlenmemesi, gerçek borçlanma kapasitesinin yanlış değerlendirilmesine yol açmaktadır.

Yatırımcı tarafı

Bankadan farkı

Banka geri ödeme kapasitesine bakmaktadır; yatırımcı büyümeye ve değer yaratımına bakmaktadır. Aynı veriden farklı vurgularla iki ayrı anlatı kurulmaktadır.

Yatırımcı ayrıca yönetimin niteliğine ve raporlama disiplinine bakmaktadır. Düzenli ve tutarlı raporlama üretemeyen bir şirket, ne kadar iyi büyürse büyüsün risk primi taşımaktadır.

Hazırlık seviyesi

Bir yatırımcı görüşmesi başladığında istenecek veri seti bellidir: geçmiş finansallar, projeksiyonlar, müşteri ve ürün kırılımları, işletme sermayesi analizi, borç yapısı.

Bu verinin haftalar içinde toplanabildiği bir şirkette süreç uzar ve alıcı ilgisi soğumaktadır. Günler içinde sunulabildiğinde ise şirket ciddi bir muhatap olarak konumlanmaktadır.

Değerlemeye etkisi

Raporlama disiplini doğrudan değere yansımaktadır. Belirsizlik, alıcı ve yatırımcı tarafında iskonto olarak fiyatlanmaktadır.

Kayıt düzeni zayıf, veri üretimi yavaş bir şirket, aynı faaliyet performansına sahip düzenli bir şirketten daha düşük çarpanla değerlenmektedir.

Yatırımcı raporlaması

Ortaklık kurulduktan sonra raporlama yükümlülüğü sözleşmeyle tanımlanmaktadır: aylık ya da çeyreklik finansallar, bütçe karşılaştırması, kritik gelişme bildirimleri.

Bu yükümlülüğün ilk aylarda aksaması, ortaklığın en sık yaşanan sürtüşme noktasıdır. CFO fonksiyonunun kurulmuş olması, bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırmaktadır.

Kim temsil eder?

Görüşmelere karar veren ortak ya da genel müdür ile finans tarafını temsil eden kişinin birlikte katılması idealdir.

Yalnızca finans tarafının katıldığı görüşmelerde karar yetkisi eksik kalmaktadır; yalnızca ortağın katıldığı görüşmelerde ise teknik sorular cevapsız kalmaktadır.

Dış kaynaklı bir CFO da yetkilendirildiği ölçüde şirketi temsil edebilir. Uygulamada bankalar bu yapıyı olağan karşılamaktadır; önemli olan sürekliliğin sağlanmasıdır.

Kişisel ilişkiden kurumsal ilişkiye

Banka ilişkileri kurumsallaştığında kişisel ilişki değersizleşmemektedir; aksine kalıcı hâle gelmektedir. Şube müdürü değiştiğinde ya da dosya merkeze taşındığında geriye belgeler kalmaktadır.

Bu geçiş bazı şirketlerde direnç doğurmaktadır: kurucu, ilişkiyi kendi üzerinde tutmak istemektedir. Oysa kurumsal zemin, kurucunun ilişkideki ağırlığını azaltmamaktadır; onu daha güçlü bir temele oturtur.

Uygulamada en sağlam yapı, kurucunun ilişki sahibi olarak kaldığı ancak teknik muhataplığın ve raporlama disiplininin finans tarafında kurulduğu modeldir.

Kriz dönemlerinde ilişki

İlişkinin gerçek sınavı, ödemenin aksadığı dönemdir. Bu dönemde iki şey belirleyicidir: bilginin hızı ve tutarlılığı.

Gecikecek bir ödemenin gecikmeden önce bildirilmesi, ilişkinin büyük ölçüde korunmasını sağlamaktadır. Sessizlik ise müzakere açısından en az tercih edilen yoldur: bilgi gecikmesi, banka tarafında ek belgeler talep eder, kredi sınıflandırması değiştirir ve karşılık maliyeti yaratmaktadır.

Ayrıca bu dönemde sunulan planın gerçekçi olması gerekmektedir. Tutturulamayacak bir taahhüt kısa vadede zaman kazandırsa da, sonraki dönem bildirimleri ve belgeler daha temkinli okunmaktadır; analist ek doğrulama isteyecek ölçüde risk algısı yükselmektedir.

İlk adımlar

Banka ilişkileri tarafında dönüşüm, büyük bir program gerektirmemektedir. Birkaç somut adım kısa sürede fark yaratmaktadır.

1. 01Tüm kredi ilişkilerinin tek bir tabloda toplanması
2. 02Sözleşmelerdeki covenant ve bildirim yükümlülüklerinin çıkarılması
3. 03Standart bir bilgi paketi formatının belirlenmesi
4. 04Çeyreklik bilgilendirme takviminin kurulması ve bankalara duyurulması
5. 05Her kurum için tek bir şirket içi muhatabın tanımlanması

Bu beş adım, çoğu şirkette birkaç hafta içinde tamamlanabilir ve ilk yenileme döneminde somut karşılığını vermektedir.

Ölçülebilir sonuçlar

• Ortalama finansman maliyetinde düşüş
• Vade yapısının uzaması ve kısa vadeli borç payının azalması
• Kredi taleplerinde onay süresinin kısalması
• Teminat yükünün gerçek riske göre dengelenmesi
• Yatırımcı ve alıcı süreçlerinde veri hazırlık süresinin kısalması

Bu göstergelerin izlenmesi, dönüşümün banka ilişkileri tarafındaki katkısını somut hâle getirmektedir.

Denizoğlu Capital tarafından CFO dönüşümü ve dış kaynaklı CFO hizmetinde banka ilişkileri kurumsal bir zemine taşınmakta, gerektiğinde kurumsal finansman danışmanlığı ve birleşme ve satın alma süreçlerinde şirket doğrudan temsil edilmektedir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da finansal tavsiye yerine geçmemektedir.