Kurumsal Finansman Nedir, Neleri Kapsar?

Kurumsal finansman, bir şirketin değerini artırmayı hedefleyen finansal kararların bütünü olarak tanımlanmaktadır. Kaynağın nereden bulunacağı, nasıl yapılandırılacağı ve nereye yatırılacağı bu alanın konusunu oluşturmaktadır.

Bu yazıda kurumsal finansmanın kapsamı ve pratikte hangi kararları içerdiği ele alınmaktadır.

Üç temel soru

Alan, üç soru etrafında şekillenmektedir.

Birincisi yatırım kararıdır: hangi projeye, ne kadar kaynak ayrılacaktır? Bu karar, kaynağın maliyetinin üzerinde getiri üretilip üretilmediğine göre verilmektedir.

İkincisi finansman kararıdır: kaynak nereden gelecektir? Özkaynak mı, borç mu; hangi vadeyle ve hangi para biriminde sağlanacaktır?

Üçüncüsü dağıtım kararıdır: üretilen nakit şirkette mi tutulacak, ortaklara mı dağıtılacaktır?

Sermaye yapısı

Borç-özkaynak dengesi

Borç, özkaynaktan daha ucuz bir kaynak olmakla birlikte riski artırmaktadır. Aşırı borçlu bir yapı, gelir dalgalandığında ödeme güçlüğüne dönüşmektedir.

Doğru denge, şirketin nakit akışının istikrarına ve sektörün döngüselliğine bağlı olarak belirlenmektedir. İstikrarlı nakit üreten bir şirket daha yüksek borç taşıyabilmektedir.

Vade yapısı

Uzun vadeli varlıkların uzun vadeli kaynakla finanse edilmesi temel kuraldır. Bu kural bozulduğunda şirket sürekli yeniden finansman ihtiyacıyla karşılaşmaktadır.

Türkiye'de en sık rastlanan yapısal sorun budur: yatırımlar kısa vadeli kredilerle finanse edilmekte ve şirket her yıl aynı riski yeniden üstlenmektedir.

Para birimi

Gelir ile borcun para biriminin uyumu kur riskini belirlemektedir. Döviz geliri bulunmayan bir şirketin döviz borcu taşıması, açık pozisyon anlamına gelmektedir.

Finansman kaynakları

Banka finansmanı

En yaygın kaynak banka finansmanıdır. İşletme sermayesi kredileri, yatırım kredileri, leasing ve faktoring farklı ihtiyaçlara hizmet etmektedir.

Doğru ürünün doğru ihtiyaca eşleştirilmesi önem taşımaktadır: işletme sermayesi ihtiyacının uzun vadeli yatırım kredisiyle karşılanması ya da bunun tersi, verimsizlik üretmektedir.

Sermaye piyasası araçları

Tahvil ve benzeri borçlanma araçları, belirli ölçeğin üzerindeki şirketler için alternatif kaynak oluşturmakta ve banka finansmanına bağımlılığı azaltmaktadır.

Özkaynak

Ortakların koyduğu sermaye, yeni yatırımcı girişi ya da halka arz bu başlık altında yer almaktadır. Geri ödeme yükümlülüğü bulunmamakta, buna karşın mülkiyet paylaşımı gerekmektedir.

Proje finansmanı

Büyük yatırımların, projenin kendi nakit akışına dayanılarak finanse edilmesidir. Enerji, altyapı ve doğal kaynak yatırımlarında yaygın biçimde kullanılmaktadır.

İşlemler

Kurumsal finansmanın en görünür alanını işlemler oluşturmaktadır: birleşme ve satın alma, ortaklık kurulması, varlık satışı ve yeniden yapılandırma.

Bu işlemlerin ortak noktası, şirketin yapısını kalıcı biçimde değiştirmeleridir. Bu nedenle hazırlık ve müzakere kalitesi doğrudan sonuca yansımaktadır.

Değerleme

Her kurumsal finansman kararının arkasında bir değer hesabı bulunmaktadır. Yatırım kararı, finansman tercihi ve işlem fiyatı bu hesaba dayandırılmaktadır.

Değerleme bu nedenle ayrı bir uzmanlık alanı olmakla birlikte, kurumsal finansmanın da temel aracını oluşturmaktadır.

Sermaye maliyeti

Her kaynağın bir maliyeti bulunmaktadır. Borcun maliyetini faiz, özkaynağın maliyetini ise ortakların beklediği getiri oluşturmaktadır.

İkisinin ağırlıklı ortalaması şirketin sermaye maliyetini vermektedir. Bu oran yatırım kararlarının eşiğini belirlemektedir: getirisi bu oranın altında kalan bir yatırım değer yaratmamaktadır.

Sermaye maliyetinin hesaplanmış olması, kurumsal finansman kararlarını sezgiden çıkarmakta ve ölçülebilir bir zemine taşımaktadır.

Özkaynak maliyeti neden görünmez?

Borcun maliyeti fatura edilmekte ve görünür hâle gelmektedir. Özkaynağın maliyeti ise nakden ödenmediği için maliyetsiz sanılmaktadır.

Oysa ortakların beklediği getiri karşılanmadığında sermaye başka alanlara yönelmektedir. Bu durum uzun vadede şirketin büyüme kapasitesini sınırlamaktadır.

İşletme sermayesi

Uzun vadeli kararlar kadar günlük döngü de kurumsal finansmanın konusunu oluşturmaktadır. Stok, alacak ve borç yönetimi doğrudan nakit üretmekte ya da tüketmektedir.

Nakit dönüşüm döngüsünün kısaltılması, uygulamada çoğu zaman yeni kaynak bulunmasından daha hızlı ve daha ucuz sonuç vermektedir.

Finansman kaynağının çeşitlendirilmesi

Tek bir bankaya bağımlı yapılarda, limit tahsisatında ya da bankanın finansman stratejisinde meydana gelen bir değişiklik şirketin seçeneklerini daraltmaktadır. Birden çok kaynakla çalışılması hem seçenekleri genişletmekte hem de koşulları iyileştirmektedir.

Buna karşın aşırı dağınık bir yapı yönetim yükü doğurmaktadır. Denge, şirketin ölçeğine göre kurulmalıdır.

Risk yönetimi

Kur, faiz ve emtia fiyatlarındaki hareketler şirketin nakit akışını doğrudan etkilemektedir. Bu risklerin ölçülmesi ve gerektiğinde korunma araçlarıyla yönetilmesi bu alanın parçasını oluşturmaktadır.

Korunma kararı da bir maliyet-fayda hesabıdır: her riskin korunması gerekmemekte, ancak her riskin ölçülmesi gerekmektedir.

Kâr dağıtımı ve nakit kullanımı

Üretilen nakdin ne kadarının şirkette tutulacağı, kurumsal finansmanın en az konuşulan ancak en etkili kararları arasında yer almaktadır.

Büyüme aşamasındaki şirketlerde nakdin şirkette tutulması dış finansman ihtiyacını azaltmakta; olgun şirketlerde ise dağıtım, ortakların getirisini sağlamaktadır.

Yanlış kurgulanan dağıtım politikası iki yönde de zarar üretmektedir: aşırı dağıtım büyümeyi finanse edecek kaynağı tüketmekte, hiç dağıtmama ise ortakların şirkete bağlılığını zayıflatmaktadır.

Yeniden yatırım kararı

Şirkette tutulan nakdin, sermaye maliyetinin üzerinde getiri üreten alanlara yönlendirilmesi gerekmektedir. Aksi hâlde nakit birikmekte ancak değer üretmemektedir.

Kim yürütür?

Şirket içinde bu fonksiyonun sahibi CFO ya da finans yönetimidir. Dışarıda ise finansal danışmanlar, yatırım bankaları ve aracı kurumlar görev almaktadır.

Orta ölçekli şirketlerde iç kapasite genellikle sınırlı kalmaktadır. Bu durumda dışarıdan alınan destek, hem işlem yönetimi hem de yapı kurgusu için gerekli hâle gelmektedir.

Türkiye bağlamı

Türkiye'de kurumsal finansman uygulaması birkaç yapısal özellik taşımaktadır. Banka finansmanının ağırlığı yüksek olup sermaye piyasası araçları görece sınırlı biçimde kullanılmaktadır.

Vade yapısı kısa vadeli finansmanın ağırlığını göstermektedir. Uzun vadeli yatırımların kısa vadeli kaynakla finanse edilmesi yaygın bir yapı oluşturmakta ve şirketleri yeniden finansman riskine açık bırakmaktadır.

Kur riski de belirleyici bir unsur olarak öne çıkmaktadır: döviz geliri bulunmayan şirketlerin döviz borcu taşıması, kurdaki hareketlerde doğrudan bilanço etkisi üretmektedir.

İşlem verisinin sınırlılığı

İşlem verilerinin çoğunlukla kamuya açık olmaması, değerleme ve karşılaştırma çalışmalarını zorlaştırmaktadır. Bu noktada saha deneyimi belirleyici hâle gelmektedir.

Ölçeğe göre değişenler

• Küçük şirketlerde: banka ilişkileri, işletme sermayesi ve nakit yönetimi öne çıkmaktadır
• Orta ölçekte: yatırım finansmanı, vade yapısı ve olası işlemler gündeme gelmektedir
• Büyük şirketlerde: sermaye piyasası araçları, portföy yönetimi ve uluslararası finansman devreye girmektedir

Araçlar değişse de sorular aynı kalmaktadır: kaynak nereden gelecek, hangi yapıda olacak, nereye yatırılacaktır?

Kurumsal finansman ve strateji

Finansal kararlar stratejiden bağımsız alınamamaktadır. Büyüme hedefi sermaye ihtiyacını, sektör tercihi risk profilini, coğrafi genişleme ise para birimi yapısını belirlemektedir.

Bu nedenle kurumsal finansman, strateji masasında yer alması gereken bir fonksiyondur. Karar alındıktan sonra devreye giren bir finans yapısı yalnızca uygulayıcı konumda kalmaktadır.

Uygulamada bu ayrım şirketin olgunluk seviyesini göstermektedir: finansın karardan önce mi sonra mı devreye girdiği belirleyici bir gösterge oluşturmaktadır.

Senaryo düşüncesi

Her finansman kararı belirli varsayımlara dayanmaktadır. Bu varsayımların değişmesi hâlinde ne olacağının önceden hesaplanması, kriz anında karar hızını artırmaktadır.

Kritik eşiklerin baştan tanımlanması, hangi noktada müdahale edileceğini de belirlemektedir.

Karar sürecinin kurulması

Kurumsal finansman kararlarının tek tek değil, tanımlı bir çerçeveden geçirilerek alınması gerekmektedir.

Çerçeve basit tutulabilir: yatırım tutarı, geri dönüş süresi, nakit etkisi, finansman kaynağı ve kötü senaryodaki sonuç. Bu beş başlık çoğu kararı tartışılabilir hâle getirmektedir.

Çerçevenin varlığı sezgiyi tümüyle devre dışı bırakmamakta, ancak tek başına belirleyici olmaktan çıkarmaktadır.

Kimlerin katılacağı

Finansal kararlar yalnızca finans biriminin işi değildir. Satış, üretim ve satın alma tarafının varsayımları modelin girdisini oluşturmaktadır.

Bu katılım sağlanmadığında kurulan modeller sahadan kopmakta ve kararlar gerçek dışı varsayımlara dayanmaktadır.

Ölçme ve takip

Alınan kararların sonucunun izlenmesi, kurumsal finansman fonksiyonunun olgunluğunu göstermektedir. Yatırım kararları gerçekleştikten sonra geri dönüş performansı ölçülmelidir.

Bu ölçüm yapılmadığında aynı hatalar tekrar etmekte; ölçüldüğünde ise varsayım kalitesi zamanla yükselmektedir.

Değer yaratımı

Kurumsal finansmanın nihai ölçütü, alınan kararların şirket değerini artırıp artırmadığıdır.

Bir yatırım, sermaye maliyetinin üzerinde getiri üretiyorsa değer yaratmaktadır. Aksi hâlde ciro büyüse dahi değer azalmaktadır.

Bu ölçütün kurum içinde bilinmesi, kararların niteliğini doğrudan değiştirmektedir. Ciro odaklı bir kültür ile değer odaklı bir kültür farklı sonuçlar üretmektedir.

Denizoğlu Capital tarafından kurumsal finansal danışmanlık çatısı altında sermaye yapısı kurgusundan işlem yönetimine kadar bu alanın tüm bileşenlerinde çalışılmakta; sermaye danışmanlığı ve proje finansmanı tarafı da aynı çerçevede ele alınmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki ya da finansal tavsiye yerine geçmemektedir.